fbpx

Radomir Dabetić (Novi Sad, 1949). Radio je kao profesor književnosti i jezika te teorije, kulture i sredstava masovnih komunikacija u Karlovačkoj gimnaziji i Srednjoj mašinskoj školi (1976-1997) i kao predavač srpskog jezika u Novosadskoj novinarskoj školi (2003-2006). U stručnim časopisima i zbornicima objavljivao je radove iz oblasti metodike nastave književnosti i jezika, a naročito se bavio programiranom nastavom gramatike.

Svojoj školi odužio se dvema monografijama (1996-2011). Iz tog perioda ostale su i knjige Grafofolije u nastavi književnosti (Budućnost, 2000), Dva moja vajara: Slobodan Bodulić/Ratko Gikić (Svetovi, 2000), Koji ljudi govore koga kada treba koji/novinarska ogrešenja o jezik (Dnevnik, 2012) i serija tekstova o jeziku u medijima u specijalizovanom časopisu Link.

Prozu objavljivao u Zlatnoj gredi, Letopisu Matice srpske i Krovovima, a prevode u mnogim srpskim i jugoslovenskim časopisima.

Pozicija nema opoziciju

Ne želim ovim naslovom da sugerišem da su naše političke partije jedinstvene, da niko ni ne kritikuje vlast, a kamoli da se bori protiv nje i da želi da je zbaci sa položaja (pozicije) koji zauzima. Ne želim da kažem ni da je opozicija toliko slaba i nemoćna pa vlast vlada kao da nje (opozicije) ni nema. Samo želim da opomenem novinare da je za jezik kojim se služe i koji je njihovo osnovno sredstvo za rad veoma važno da prekinu da vlast nazivaju pozicijom jer te reči nisu sinonimi. Ni blizu.

Pogledajmo malo u rečnike:

pozicija (lat. positio) položaj, raspored, stanje; služba, mesto, nameštenje; voj. položaj, utvrđen položaj za odbranu ili napad; trg. stavka, računska stavka, budžetska stavka; u plesu: položaj noge (prvi, drugi, treći položaj noge); muz. aplikatura; u mačevanju: osnovni stav mačevaoca; poet. produžavanje jednog samoglasnika time što iza njega dolaze dva ili više suglasnika usled čega u grčkom i latinskom slog postaje dugim; raspored figura (u šahu i dr.)
(Milan Vujaklija)

pozicija [lat. positio] 1.mesto na kojem se nešto nalazi, položaj u prostoru. 2. pložaj u društvu, službi ili zvanju, rang. 3. voj. utvrđeni položaj vojnih snaga, položaj u bojnoj liniji. 4. gledište, stajalište, polazna tačka (u raspravi, razmišlјanju). 5. sp. a. Raspored igrača u timu tokom igre. b. Raspored figura na šahovskoj tabli. v. Položaj ruke i oružja u mačevanju. g. Međusobni položaj boraca u borilačkim sportovima. 6. muz. raspored prstiju na žicama kod gudačkih instrumenata. 7. knjigov. Najniža podela u proračunu ili budžetu, stavka, beleška o jednom poslovnom događaju u trgovačkim knjigama.
(Ivan Klajn, Milan Šipka)

pozicija (lat. positio) položaj, stanje; služba, mjesto, namještenje; voj. položaj, utvrđeni položaj za obranu ili napad; trg. stavka, računska stavka, proračunska stavka; u plesu: položaj noge (prvi, drugi, treći položaj noge); muz. aplikatura; u mačevanju: osnovni stav mačevaoca; poet. produžavanje jednog samoglasnika time što iza njega dolaze dva ili više suglasnika zbog, čega u grčkom i latinskom, slog postaje dugim; raspored figura (u šahu i dr.); fil. stavlјanje
(Bratolјub Klaić)

Dosta je! I na sudu su dovolјna dva svedoka a ovde su ponuđena tri primera iz rečnika stranih reči i izraza i u svakom od njih je vidlјivo da reč opozicija nema suprotno značenje reči pozicija. Reč pozicija (iz navedenih rečničkih odrednica se vidi da je latinskog porekla) postoji u velikom broju jezika i u svima njima označava, uvek, samo neki i nekakav položaj, ali nikada vlast koja upravlјa državom, nikada političku stranku (ili koaliciju) na vlasti, nikada poslaničku većinu u nekoj skupštini. Eto zato, u jeziku, pozicija nema opoziciju. Politička opozicija, međutim, ima poziciju. Nјen položaj (pozicija) je nekad gori od položaja vladajuće većine, a nekada bolјi, komotniji, jer je i njena odgovornost za vođenje države manja. Vidite, takva je pozicija opozicije.

Za pogrešnu upotrebu reči pozicija poznati lingvista Ivan Klajn „optužio“ je političare koji su odnedavno (možda od pre deceniju-dve) reč vlast zamenili rečju pozicija. S pravom, naravno. Da li je smetnuo s uma da su za rasprostiranje ove semantičke besmislice, ipak, krivi novinari koji su je prihvatili i, kroz svoje tekstove, širili među svoje čitaoce, slušaoce i gledaoce, ili se sažalio nad sudbinom „radnika u informisanju“ nad čijim radnim mestima (i platama, dabogme) stalno visi pretnja nezadovolјstva i besa političara što može, lako da se pretvori u rečenicu. „Ti će mi kažeš, ti ćeš mene da ispravlјaš – e neće da može!“